Komentarz do Sanhedryn 3:1
דִּינֵי מָמוֹנוֹת, בִּשְׁלֹשָׁה. זֶה בּוֹרֵר לוֹ אֶחָד וְזֶה בּוֹרֵר לוֹ אֶחָד, וּשְׁנֵיהֶן בּוֹרְרִין לָהֶן עוֹד אֶחָד, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, שְׁנֵי דַיָּנִין בּוֹרְרִין לָהֶן עוֹד אֶחָד. זֶה פּוֹסֵל דַּיָּנוֹ שֶׁל זֶה וְזֶה פּוֹסֵל דַּיָּנוֹ שֶׁל זֶה, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, אֵימָתַי, בִּזְמַן שֶׁמֵּבִיא עֲלֵיהֶן רְאָיָה שֶׁהֵן קְרוֹבִין אוֹ פְסוּלִין, אֲבָל אִם הָיוּ כְשֵׁרִים אוֹ מֻמְחִין, אֵינוֹ יָכוֹל לְפָסְלָן. זֶה פּוֹסֵל עֵדָיו שֶׁל זֶה וְזֶה פּוֹסֵל עֵדָיו שֶׁל זֶה, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, אֵימָתַי, בִּזְמַן שֶׁהוּא מֵבִיא עֲלֵיהֶם רְאָיָה שֶׁהֵן קְרוֹבִים אוֹ פְסוּלִים. אֲבָל אִם הָיוּ כְשֵׁרִים, אֵינוֹ יָכוֹל לְפָסְלָן:
Sprawy pieniężne (którym przewodniczy) trzech (sędziów). Jeden [ze stron sporu] wybiera sobie jednego [sędziego], a jeden wybiera sobie drugiego, a dwaj [strony sporu] wybierają sobie innego [trzeciego sędziego]. W ten sposób zapewniony jest prawdziwy osąd. Ponieważ strony procesujące się akceptują werdykt, mówiąc: „Osądzili nas sprawiedliwie”. Bo ten, który został uznany za odpowiedzialnego, mówi: „Ja sam wybrałem jednego sędziego i gdyby mógł znaleźć coś na moją korzyść, to by to zrobił”. A sam trzeci sędzia jest skłonny znaleźć coś na korzyść obu, obaj go wybrali]. To są słowa R. Meira. Mędrcy mówią: Dwaj sędziowie wybierają trzeciego [bez wiedzy stron postępowania, aby trzeci sędzia nie był skłonny do żadnego z nich. Halacha jest zgodna z mędrcami.] Każdy (ze stron sporu) może zdyskwalifikować sędziego drugiego. [Może mu powiedzieć: „Nie chcę, aby sprawa była sądzona przez bet-din, którego wybrałeś”]. To są słowa R. Meira. Mędrcy mówią: kiedy tak jest? Kiedy przyniesie dowód przeciwko nim [(sądzi, że ten drugi wybrał)], że są spokrewnieni lub (inaczej) niezdolni. Ale jeśli byli kaserami lub ekspertami, nie może ich zdyskwalifikować. [Intencja jest taka: ale jeśli byli kaserami, tj. Ani krewni, ani (w inny sposób) niezdolni, nawet jeśli byli „rogatkami”, uważani są za ekspertów i nie może ich zdyskwalifikować. Halacha: jeśli strony sporu akceptują kogoś, kto osądzi ich sprawę (czy to jednego, czy wielu), a on wydał decyzję, jego orzeczenie pozostaje w mocy i nie mogą temu zaprzeczyć, nawet jeśli nie jest on „ekspertem dla wielu”. A jeśli okaże się, że się pomylił—Jeśli popełnił błąd w zarządzeniu Miszny lub w czymś przytoczonym w Gemara, sprawa zostaje zwrócona i osądzona zgodnie z halacha. A jeśli nie można go zwrócić (jak wtedy, gdy ten, któremu pomyłkowo przyznano pieniądze, wyjechał za granicę), sędzia jest zwolniony z zapłaty; bo chociaż przyczynił się do straty (finansowej), nie zrobił tego celowo. A jeśli popełnił błąd w swoim wyroku, w czymś, co różni się tannaim, amoraim lub geonim, orzeczenie jest zgodne z jednym, a ten sędzia orzeka zgodnie z tym gaonem, którego orzeczenie nie jest uznawane—Jeśli nie wziął (pieniędzy z jednego) i nie włożył (go) do ręki (drugiego), sprawa jest zwracana. A jeśli nie można go zwrócić, płaci z kieszeni. A gdyby „wziął i włożył do ręki”, to, co się dzieje, jest zrobione, a on płaci z kieszeni. I sędzia, który nie został przyjęty przez strony sporu, ale który powstał (aby sądzić) sam siebie lub wyznaczony przez króla lub niektórych starszych zboru—Jeśli nie jest „ekspertem dla wielu”, nawet jeśli uzyskał pozwolenie Exilarcha, jego orzeczenie nie jest orzeczeniem, niezależnie od tego, czy popełnił błąd, i nie należy on do klasy sędziów, ale do klasy „despoci”. Każdy ze stron sporu, jeśli sobie tego życzy, może podważyć jego orzeczenie i zwrócić sprawę do bet-din. A jeśli popełnił błąd i nie „zajął miejsca w ręku”, sprawa jest zwracana. A jeśli nie można go zwrócić, płaci z kieszeni, zgodnie z halachą za wszystkich, którzy przyczyniają się do (pieniężnej) straty. A jeśli „wziął i włożył do ręki”, płaci z kieszeni, a następnie bierze (zwrot pieniędzy) od strony sporu, której przyznał je wbrew halachah. I „ekspertem dla wielu”, który został zaakceptowany przez strony sporu lub któremu Exilarch udzielił zgody—Nawet jeśli został zaakceptowany przez strony sporu; lub jeśli uzyskał pozwolenie od Exilarch, nawet jeśli strony sporu go nie zaakceptowały—ponieważ jest ekspertem, jeśli popełnił błąd, czy to w orzeczeniu Miszny, czy w swoim wyroku, a sprawa nie może zostać zwrócona, nie musi płacić. Ekspert, któremu Exilarch udzielił pozwolenia, może zmusić strony sporu do rozpatrzenia sprawy przed nim, czy tego chcą, czy nie, zarówno w Eretz Yisrael, jak i poza nim. A jeśli ktoś uzyskał pozwolenie od Nassi w Eretz Yisrael, może zmusić strony sporu tylko w Eretz Yisrael. „Ekspert” to osoba biegła w prawie pisanym i ustnym, która potrafi rozumować, porównywać i rozumieć jedną rzecz z drugiej. A kiedy zostanie rozpoznany i uznany przez ludzi swojego pokolenia, nazywany jest „ekspertem wielu” i może osądzać sam, nawet bez pozwolenia Exilarchy.] Każdy (ze stron sporu) może zdyskwalifikować świadkowie drugiego. To są słowa R. Meira. Mędrcy mówią: kiedy (czy może to zrobić)? Kiedy przedstawi im dowód, że są spokrewnieni lub (w inny sposób) niezdolni. Ale jeśli byli kaserami, nie może ich zdyskwalifikować. [Gemara interpretuje różnicę między R. Meirem a mędrcami jako uzyskaną w przypadku, gdy strona procesująca się mówi: „Mam dwie pary świadków w tej sprawie” i przyprowadził pierwszą parę, drugą stronę procesującą się i jeszcze jedną ( świadek) wstał i powiedział: „Nie nadają się”. R. Meir mówi, że mogą to czynić, nie będąc uważanymi za „zainteresowanych świadków”, pierwszy spór twierdzi, że ma inną parę. A jeśli szuka (tej pary) i nie może ich znaleźć, to jego strata. A rabini utrzymują, że nawet jeśli początkowo mówi, że ma dwie pary świadków, może wycofać się i powiedzieć: „Mam tylko tych”, aby ci, którzy przyszli ich zdyskwalifikować, byli uważani za „zainteresowanych świadków” i ich zeznania jest nieważny. Halacha jest zgodna z mędrcami.]
Bartenura on Mishnah Sanhedrin
English Explanation of Mishnah Sanhedrin
This [litigant] chooses one and this [litigant] chooses one and then the two of them choose another, according to Rabbi Meir. But the Sages say: “The two judges choose the other judge.”
This [litigant] can invalidate this one’s judge, and this [litigant] can invalidate this one’s judge, according to Rabbi Meir. But the Sages say: “When is this so? When they bring proof against them that they are relatives or otherwise invalid; but if they are valid and experts, he cannot invalidate them.
This [litigant] may invalidate this one’s witnesses and this [litigant] may invalidate this one’s witnesses, according to Rabbi Meir. But the Sages say: “When is this so? When they bring proof against them that they are relatives or otherwise invalid; but if they are valid, he cannot invalidate them.
Chapter Three begins to discuss the court procedure in cases of financial matters, which only require three judges. The first mishnah discusses the selection of judges.
This mishnah contains three disputes between Rabbi Meir and the Sages with regards to the selection of judges and witnesses in cases concerning property disputes. All agree that the first two judges are selected by the litigants themselves, each litigant choosing one judge. However, Rabbi Meir and the Sages dispute with regards to the selection of the third judge. Rabbi Meir holds that the litigants together select a third judge and the Sages hold that the first two judges, those already selected by the litigants, are the ones to select the third judge.
With regards to the invalidation of the judges, Rabbi Meir holds that each litigant can indiscriminately invalidate the judge who was chosen by the opposing litigant. The Sages hold that the judges may only be invalidated on objective grounds, for either being relatives of the litigant or otherwise invalid. (We will learn more about the what cause a person to be invalid to be a a judge in mishnah three). If the judges are otherwise valid the opposing litigant may not disqualify them.
The Sages and Rabbi Meir have basically the same dispute with regard to witnesses. Note, that in this case Rabbi Meir’s opinion is much more radical. If a litigant can disqualify his rival’s witnesses without any due cause, how could anyone ever be convicted. The Talmud deliberates at length on this problem and makes several suggestions: 1) the litigant can only disqualify witnesses when there is only one witness. In such a case, since there are not the requisite number of witnesses, the litigant is not truly destroying his rival’s case; 2) the mishnah deals with a case where a person has two sets of witnesses, and the rival disqualifies only one set; 3) the rival has another witness who testifies with him that the other witnesses are disqualified; 4) the litigant claimed that the judges and witnesses were not valid. When it is established by independent evidence that he told the truth about the judges, he is believed with regard to the witnesses.
In any case, from the fact that there are four solutions to this problem, we can see how puzzling Rabbi Meir’s opinion truly is.